Yəhudi dini icmaları adı söz açıqlamalarla deyil, müstəqil audit hesabatları və maliyyə sənədləri ilə cavab verməlidir

Azərbaycanın yəhudi dini icmalarının maliyyə fəaliyyəti ətrafında suallar getdikcə artır. İcmaların büdcəsinə daxil olan vəsaitlərin, dövlət vəsaitlərinin, ianələrin və digər maliyyə mənbələrinin necə xərcləndiyi ilə bağlı cəmiyyətə açıq və müstəqil hesabatların təqdim olunmaması ciddi suallar doğurur.

Son dövrlərdə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bəzi yəhudi dini icmalarının maliyyə fəaliyyəti və əmlak məsələləri ətrafında müzakirələr genişlənib. Xüsusilə milyonlarla manat həcmində vəsaitlərin taleyi ilə bağlı səsləndirilən iddialar ictimaiyyətin diqqətini çəkir.

Burada əsas məsələ konkret şəxsləri və ya dini icmaları ittiham etmək deyil. Əsas sual maliyyə vəsaitlərinin şəffaflığıdır.

Milyonlarla manatın aqibəti necə müəyyənləşəcək?

Əgər hər hansı dini icmanın fəaliyyətində milyonlarla manatlıq maliyyə dövriyyəsi olubsa, cəmiyyət haqlı olaraq bilmək istəyir:

- Bu vəsaitlər hansı mənbələrdən daxil olub?

- Hansı məqsədlər üçün xərclənib?

- İcmaların əmlak və maliyyə aktivləri nə qədərdir?

- Dövlət vəsaitlərindən istifadə olunubsa, onların xərclənməsinə nəzarət necə həyata keçirilib?

- İanələr hansı hesablar vasitəsilə qəbul edilib?

- İcmaların rəhbər şəxslərinin maliyyə qərarları necə sənədləşdirilib?

- Vəsaitlərin təyinatı üzrə istifadə olunmasını hansı müstəqil qurum təsdiqləyib?

Bu suallara yalnız ümumi açıqlamalarla deyil, müstəqil audit hesabatları və maliyyə sənədləri ilə cavab vermək mümkündür.

Niyə sərbəst audit məsələsi gündəmə gəlir?

Əgər dini icma öz maliyyə fəaliyyətinin şəffaf olduğuna əmindirsə, müstəqil və peşəkar auditin keçirilməsi onun üçün əksinə, etimadın möhkəmləndirilməsi vasitəsi ola bilər.

Audit nəticələrinin ictimaiyyətə açıqlanması isə müxtəlif iddialara son qoyaraq real maliyyə mənzərəsini ortaya çıxara bilər.

Bu səbəbdən sual yaranır: İcmalar niyə bütün maliyyə fəaliyyəti üzrə müstəqil audit keçirilməsinə və nəticələrin ictimaiyyətə təqdim edilməsinə tam şəkildə razı olmurlar?

Əgər hər şey qanun çərçivəsindədirsə, şəffaf auditdən çəkinmək üçün hansı səbəb var?

Şəffaflıq bütün icmalara şamil edilməlidir

Məsələnin başqa bir mühüm tərəfi isə odur ki, bir icmanın hesabat verməyə hazır olması digərlərinin də eyni standartlara əməl etməsini gündəmə gətirir.

Maliyyə şəffaflığı ayrı-ayrı icmalar üçün deyil, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün dini icmalar üçün vahid prinsip olmalıdır.

İcmaların fəaliyyəti yalnız dini mərasimlər və ictimai tədbirlərlə məhdudlaşmır. Onların əmlakı, maliyyə vəsaitləri, ianələri və müxtəlif layihələrə ayrılan pullar da cəmiyyət üçün maraq doğurur.

İctimaiyyətin haqqı: cavab və sənəd

Milyonlarla manatla bağlı səsləndirilən iddiaların həqiqət olub-olmadığını müəyyənləşdirməyin ən düzgün yolu qarşılıqlı ittihamlar deyil, sənədlər və müstəqil auditdir.

Dini icmaların maliyyə fəaliyyəti ilə bağlı yaranan suallar açıq şəkildə cavablandırılmalıdır.

Əgər vəsaitlər qanuni və təyinatı üzrə xərclənibsə, audit bunu təsdiqləyə bilər.

Əgər hər hansı maliyyə pozuntusu baş veribsə, onun da hüquqi qiymətinin verilməsi vacibdir.

Cəmiyyətin əsas sualı isə dəyişmir: Azərbaycandakı milyonlarla manatın aqibəti nə olub və bu vəsaitlərin taleyini müstəqil audit vasitəsilə kim və nə zaman ictimaiyyətə açıqlayacaq?

Nəsimi Əbilov

Yəhudi ekspert