İsrail və onun dövlət təhlükəsizliyinin qarantiyası hansı faktorlardır?

2026-cı ilin əvvəlinə olan məlumata görə, İsrailin müdafiə sənayesi yüksək satınalma dərəcələri, rekord ixracat və aktiv döyüş şəraitində innovasiyaların sürətlə həyata keçirilməsi zərurəti ilə bağlı görünməmiş artım yaşayır.

Məlum olduğu kimi, bir çox qitələrdə genişlənən hərbi əməliyyatlar teatrı fonunda silah və hərbi texnologiya istehsalçılarının gəlirləri bütün dünyada rekordlar qırır.

2026-cı ilə qədər əsas nailiyyətlər və tendensiyalara aşağıdakılar daxildir:

Rekord Müdafiə Büdcəsi: Hökumət məxfi və təcili satınalmalara diqqət yetirməklə, 142 milyard NIS-i (35 milyard dollardan çox) keçən İsrail tarixində ən böyük büdcəni təsdiqlədi.

Rekord Müdafiə İxracatı: İsrail ardıcıl dördüncü ildir ki, sifarişlər kitabını genişləndirərək müdafiə ixracı üzrə rekordlar qoyur.

“Gizli və Təcili” Texnologiyaların İnkişafı: Raket və İHA-dan müdafiə sistemləri də daxil olmaqla, cari təhlükələri aradan qaldırmaq üçün xüsusi olaraq hazırlanmış yeni texnologiyaların hazırlanması və satın alınması üçün təxminən 830 milyon dollar ayrılmışdır.

Süni intellekt və avtomatlaşdırma inteqrasiyası: Əsas diqqət şəxsi heyət üçün riskləri azaltmaq üçün muxtar sistemlərin, döyüş pilotsuz təyyarələrinin və süni intellektlə işləyən kəşfiyyat platformalarının inkişafına yönəlib.

Hava Hücumundan Müdafiənin/Ballistik Raketdən Müdafiənin Gücləndirilməsi: 2026-cı ildə yüksək eskalasiya və Hizbullah zərbələri səbəbindən əsas nailiyyət çox qatlı hava hücumundan müdafiə sisteminin (Dəmir Qübbə, Davidin Sling və Hez) təkmilləşdirilməsi oldu.

Hərbi-sənaye kompleksinin əsas diqqəti məhsulların dəyişən döyüş şəraitinə tez uyğunlaşdırılmasına və daxili bazar və ixrac üçün istehsal həcminin artırılmasına yönəlib.

Üç İsrail şirkəti qlobal müdafiə sənayesinin ilk 100-lüyünə daxil olub.

Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu (SIPRI) qlobal müdafiə sənayesinin vəziyyəti ilə bağlı hesabat dərc edib. Bir sözlə, sənaye bütün dünyada, o cümlədən Yaxın Şərqdə görünməmiş artım yaşayır.

Rekord gəlir artımı

SIPRI məlumatlarına görə, 100 ən böyük müdafiə şirkətinin silah satışından və hərbi xidmətlərdən əldə etdiyi ümumi gəlir 2024-cü ildə 679 milyard dollara çatıb. Bu, gəlirdə 5,9% artım deməkdir. Üstəlik, ötən il 2018-ci ildən bəri ilk dəfə olaraq dünyanın beş ən böyük müdafiə şirkəti gəlirlərinin artdığını bildirib. Ümumilikdə, aparıcı istehsalçıların gəlirləri 2015-ci ildən 2024-cü ilə qədər 26% artıb.

İsrail şirkətlərinin performansı

Üç İsrail şirkəti dünyanın ən yaxşı 100 silah istehsalı nəhənginə daxil oldu:

- Elbit Sistemləri;

- Israel Aerospace Industries (IAI);

- RAFAEL.

Hesabat dövründə onların ümumi gəliri 16,2 milyard dollar təşkil edib. Ümumilikdə, Yaxın Şərqin müdafiə sənayesi oyunçuları 2024-cü ildə 31 milyard dollar qazanıblar, bu da İsrailin müdafiə sənayesinin bölgədəki payının 50%-dən çox olması deməkdir.

SIPRI vurğulayır ki, İsrailin Qəzza zolağındakı hərəkətlərindən narazılıq Avropa və ABŞ-ın İsrailin silah və silah texnologiyasına marağına faktiki olaraq heç bir təsir göstərməyib.

Hesabatın müəllifləri silah istehsalçılarının gəlirlərinin artımını qlobal geosiyasi vəziyyətlə - ilk növbədə Qəzza və Ukraynadakı müharibələrlə əlaqələndirirlər. SIPRI məlumatlarını şərh edən Avropa mediası qeyd edib ki, Rusiya hərbçilərinin Ukraynaya müdaxiləsi ardınca Avropa ölkələri öz milli təhlükəsizliklərinə Rusiyanın yaratdığı təhdidləri ciddi şəkildə nəzərdən keçirməyə başlayıblar.

Avropada 26 ən böyük müdafiə şirkətinin ümumi gəliri 13% artaraq 2024-cü ildə 151 milyard dollara çatıb. Bununla belə, dünyanın 100 ən böyük silah istehsalçısından 39-u ABŞ-da yerləşir, o cümlədən ilk üçlük: Lockheed Martin, RTX (keçmiş Raytheon Technologies) və Northrop Grumman.

Nəhayət, aydın olur ki, bu nailiyyətlər olmadan, hərbi qüdrət və inkişaf etmiş hərbi sənaye kompleksi olmadan İsrail sadəcə olaraq belə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə yaşaya bilməz.

“Altı günlük müharibə”nin acı tarixi nümayiş etdirdi ki, ətraf dövlətlərin gözlədiyi kimi, İsrailin ən kiçik zəifləməsi dərhal yeni müharibəyə, onun dövlətçiliyinə yeni qəsdə, hücuma səbəb olacaq.

Dünən də, bu gün də, gələcəkdə də yəhudi dövlətinin təhlükəsizliyinin yeganə təminatçısı ordu, güclü hərbi sənaye kompleksi, kəşfiyyat orqanları olaraq qalacaq.

Ajmedia.news Analitik Xidməti