İran və ABŞ arasında gizli 14 bəndlik saziş

İran ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında gələcəkdə imzalanması nəzərdə tutulan tarixi sazişin yerinə yetirilməsinə hansı qüvvələrin nəzarət edəcəyi ilə bağlı Tehranda çox ciddi və gizli müzakirələr başlayıb.

AJMEDIA.NEWS xəbər verir ki, İranın nüfuzlu "ISNA" agentliyinin yaydığı məlumata görə, Tehran rəhbərliyi gələcək müqavilənin şərtlərinə nəzarət edəcək monitorinq komissiyasının tərkibinə Rusiya, Çin və Pakistanın rəsmən daxil edilməsini təklif edir.

Lakin İran tərəfi kəskin şəkildə israr edir ki, qlobal neft ticarətinin ürəyi sayılan Hörmüz boğazı hər bir halda birbaşa onun tam nəzarətində qalmalıdır; rəsmi Tehran bu boğazı Vaşinqton tərəfindən sazişin hər hansı bir bəndi pozulacağı təqdirdə ABŞ-a qarşı ən güclü təzyiq və qisas aləti kimi istifadə edəcəyini gizlətmir.

Mətbuata sızan və hələlik tam tərəflər arasında razılaşdırılmayan 14 bəndlik ilkin memorandum layihəsinə əsasən, Ağ Ev Tehrandan Hörmüz boğazını beynəlxalq kommersiya gəmilərinin hərəkəti üçün dərhal və tamamilə açmağı, həmçinin ölkədə 60 faizə qədər zənginləşdirilmiş uran ehtiyatını təcili olaraq xaricə çıxarmağı tələb edir.

Bunun müqabilində isə ABŞ öz hərbi dəniz qüvvələrini və ordusunu Yaxın Şərq regionundan tamamilə çıxarmağı və İrana qarşı tətbiq etdiyi amansız dəniz blokadasını dərhal ləğv etməyi öhdəsinə götürməlidir.

Beynəlxalq analitiklər hələlik layihə mərhələsində olan bu sənədin reallaşacağı təqdirdə qlobal geosiyasi xəritəni kökündən dəyişdirəcəyini vurğulayırlar.