Tramp İranı təcrid etməyi tələb edir: Azərbaycan sanksiyalardan zərər çəkəcəkmi?

Donald Tramp administrasiyası İrana qarşı yeni sanksiyalar paketi elan etməyə hazırlaşır və ABŞ Maliyyə Naziri Skott Bessent bunu artıq "tarixin ən sərt" adlandırıb.

Lakin Azərbaycan üçün Vaşinqtondan gələn başqa bir formul daha vacibdir: Tehrana "hər hansı formada dəstək" verən istənilən ölkə iqtisadi nəticələrlə üzləşə bilər.

Hələlik bu, tam hüquqlu sanksiya mexanizmi deyil, siyasi təhdiddir. Onun parametrlərinin 24 avqustda açıqlanması gözlənilir. ABŞ-ın İranla bütün ticarəti hədəf almaq niyyətində olub-olmadığı, yoxsa neftə, bank əməliyyatlarına, logistika şirkətlərinə və mövcud məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına diqqət yetirmək niyyətində olub-olmadığı bəlli deyil.

Lakin, Bakı üçün məsələ artıq mücərrəd deyil.

Azərbaycan İrandan satdığından 19 dəfə çox mal alır.

2026-cı ilin birinci yarısında Azərbaycanla İran arasında ticarət dövriyyəsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,5% artaraq 312,6 milyon dollara çatıb.

Bu məbləğin demək olar ki, hamısı İran tədarükündən gəlir:

Azərbaycanın İrandan idxalı 297 milyon dollar təşkil edib;

İrana ixrac cəmi 15,6 milyon dollar təşkil edib;

İranın Azərbaycan idxalındakı payı 2,54%-dən 3,56%-ə yüksəlib.

Başqa sözlə, Azərbaycan cənub qonşusundan satdığından təxminən 19 dəfə çox mal alır.

Bu, bütün iqtisadiyyat üçün kritik bir asılılıq deyil, lakin fərdi idxalçılar, sərhəd ticarəti, daşıyıcılar və banklar üçün əhəmiyyətli bir həcmdir. Vaşinqton geniş ikinci dərəcəli sanksiyalar tətbiq edərsə, hətta neft ticarəti ilə məşğul olmayan və ya İranın dövlət qurumları ilə birbaşa əməkdaşlıq etməyən şirkətlər belə çətinliklərlə üzləşə bilər.

Risklər ödənişlərə, sığortaya, yük daşınmasına və əməliyyatların emalına təsir göstərə bilər. Dollar sisteminə çıxışı itirməkdən qorxan banklar, adətən, sanksiya qanunvericiliyində rəsmi olaraq tələb olunduğundan daha ehtiyatlı davranırlar. Buna görə də, hətta icazə verilən ticarət belə gecikmələr və əməliyyatların rədd edilməsi ilə üzləşə bilər.

Vesti Baku