Suriyada atəşkəsə əməl olunaq?

Suriyada elan olunan son atəşkəs səthdə sakitlik təsiri yaratsa da, sahədə real vəziyyət fərqlidir. Münaqişə dayanmayıb, sadəcə forması dəyişib. Silahlı qarşıdurmalar yerini lokal güc mübarizəsinə, qərar səhvlərinə və koordinasiyasız addımlara verib. Bu isə mülki əhali üçün daha təhlükəli mərhələdir.

Əsas problem ondan ibarətdir ki, Suriyada vahid qərar mərkəzi yoxdur. Mərkəzi hakimiyyət, yerli silahlı qruplar, aşirətlər və SDQ kimi strukturlar paralel şəkildə hərəkət edir. Atəşkəs elan olunsa belə, bu aktorlar arasında real koordinasiya olmadığı üçün bir bölgədə verilən qərar digər bölgədə qırğınla nəticələnə bilir.

Türkiyə bu prosesdə açıq hərbi eskalasiyaya getmir, amma tam kənarda da deyil. Ankara üçün əsas prioritet şimalda xaosun dərinləşməməsidir. Buna görə Türkiyə birbaşa müdaxilədən çox, yerli aktorlar üzərindən balans yaratmağa çalışır. Ahmad Shaara kimi fiqurlara dəstək də bu kontekstdə başa düşülməlidir — ideoloji yox, təhlükəsizlik yönlü seçimdir.

Ən təhlükəli məqam isə odur ki, tərəflərin hər biri atəşkəsi vaxt qazanmaq aləti kimi görür. Heç kim uzunmüddətli siyasi razılaşmaya hazır deyil. Bu isə yaxın dövrdə üç real riski önə çıxarır:

– lokal, etnik toqquşmaların davamı

– səhv qərarlar ucbatından mülki itkilərin artması

– atəşkəsin bir anda və nəzarətsiz şəkildə dağılması

Qısası, Suriyada hazırkı vəziyyət sülh yox, nəzarət olunmayan fasilədir. Sabitlik yalnız silahların susması ilə yox, qərarların koordinasiyası ilə mümkündür. Hazırda isə bu koordinasiya yoxdur — və məhz buna görə risk qalır.

Rüstəm Tağızadə

AJM Mərkəzi, Siyasi Analitik