Bakı: Forum səhnəsində “gələcəyin şəhəri”, küçələrdə isə yağışın əsiri

Bakı yenə iki fərqli simasını nümayiş etdirir.

Birində parlaq işıqlar, beynəlxalq qonaqlar, yüksək tribunalar, bahalı təqdimatlar və “ağıllı şəhər” haqqında pafoslu çıxışlar var. Digərində isə dizinə qədər suyun içində dayanmış insanlar, mühərriki suda qalan avtomobillər, yağışdan sonra nəfəs ala bilməyən küçələr və köhnə problemlərin altında boğulan bir paytaxt.

Məhz belə bir vaxtda Bakıda World Urban Forum 13 tədbirinin keçirilməsi ironiyadan daha çox acı reallığı xatırladır.

Forumda “dayanıqlı urbanizasiya”, “iqlim dəyişikliklərinə davamlı şəhərlər”, “müasir infrastruktur”, “insan mərkəzli şəhər planlaşdırılması” kimi ifadələr səslənir. Amma həmin çıxışların edildiyi şəhərdə bir neçə saatlıq yağış həyat ritmini iflic edir.

Sanki Bakı iki paralel dünyada yaşayır. Bir dünyada şəhər gələcəyin meqapolisi kimi təqdim olunur. Digər dünyada isə insanlar yağış yağanda evə necə qayıdacağını düşünür.

Ən təhlükəlisi isə budur ki, biz artıq bu mənzərəyə öyrəşdirilirik. Yağış yağır, küçələr su altında qalır, yollar bağlanır, insanlar sosial şəbəkələrdə görüntülər paylaşır və bir neçə gündən sonra hər şey unudulur. Növbəti yağışa qədər.

Halbuki problem təkcə hava şəraitində deyil. Problem illərlə plansız tikilən şəhərdə, beton altında boğulan torpaqda, nəfəs ala bilməyən infrastrukturdadır. Problem odur ki, Bakıda binalar göydən daha sürətli artır, amma kanalizasiya sistemi hələ də keçmişin yükünü daşıyır.

Şəhər inkişaf edir deyirlər. Bəs kim üçün inkişaf edir?

Əgər bir şəhərdə insanlar yağış zamanı metroya çatmaq üçün sanki sel ilə mübarizə aparırsa, o şəhərin “ağıllı şəhər” konsepsiyasından danışması nə qədər səmimidir?

Əgər urbanizasiya forumunun keçirildiyi küçələrdə yağış suyu avtomobilləri udursa, bu artıq təkcə texniki problem deyil — bu, idarəetmənin simvolik portretidir.

Bakı bu gün vitrinlə reallıq arasında qalıb. Vitrində futuristik təqdimatlar var. Reallıqda isə suya qərq olmuş küçələr.

Şəhərin problemi odur ki, burada bəzən görüntü mahiyyəti üstələyir. Beynəlxalq tədbirlər şəhərin imicini bəzəyə bilər, amma şəhərin drenaj sistemini düzəltmir. Xarici qonaqlar üçün qurulan dekorasiya gündəlik həyatın problemlərini gizlətmir.

Çünki şəhərin əsl göstəricisi forum salonları deyil — yağış yağanda küçədə nə baş verdiyidir.

Və Bakı hər yağışda eyni sual qarşısında qalır:

Biz doğrudan da gələcəyin şəhərini qururuq, yoxsa sadəcə gələcəyin şəhəri rolunu oynayırıq?